MESEM Öğrencisine İSG Belgesi Hangi Durumlarda Gerekir?

MESEM öğrencisine, işletmede uygulamalı eğitime başlamadan önce yaptığı işe ve işyerindeki risklere uygun İSG eğitimi verilmeli, eğitim kayıt altına alınmalıdır. “MESEM İSG belgesi” adıyla her öğrenci için geçerli tek bir belge yoktur; gereken kayıt ve yeterlilikler işin tehlikesine, öğrencinin yaşına ve yapacağı göreve göre değişir.

MESEM öğrencisi İSG belgesi hangi durumlarda gerekir?

Öğrenci işyerinde uygulamalı eğitim alıyor veya iş süreçlerine katılıyorsa, işveren iş sağlığı ve güvenliği risklerini değerlendirmeli ve öğrenciyi işe başlamadan önce bilgilendirmelidir. Eğitim içeriği, görevin tehlikelerine göre belirlenir. Eğitim verildiğini gösteren kayıtlar tutulur; belirli işlerde ayrıca işe özel eğitim veya mesleki yeterlilik belgeleri aranabilir.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, kapsamındaki işyerlerinde çırak ve stajyerleri de koruma hükümleri içinde değerlendirir. Bu nedenle öğrencinin MESEM kapsamında eğitim alması, işyerindeki İSG tedbirlerinin dışında kalacağı anlamına gelmez. İşveren, öğrencinin bulunduğu alanı, yaptığı işleri ve maruz kalabileceği tehlikeleri dikkate almalıdır.

Burada önemli ayrım, “İSG eğitimi verilmesi” ile bu eğitimin sonunda düzenlenen kayıt veya katılım belgesidir. İSG mevzuatı bakımından esas olan, öğrencinin işine uygun şekilde bilgilendirilmesi ve gerekli önlemlerin alınmasıdır. Belgenin adı tek başına, eğitimin içeriğinin yeterli olduğunu veya öğrencinin her işi yapabileceğini göstermez.

İSG belgesi denince hangi eğitim ve kayıtlar anlaşılmalı?

MESEM öğrencisi için aranacak belge, çoğu durumda işyerine ve görevine özgü İSG eğitiminin verildiğini gösteren kayıtlarla ilgilidir. Bu kayıtlar, öğrencinin hangi konularda bilgilendirildiğini ve eğitimin ne zaman yapıldığını ortaya koymalıdır. İşin niteliğine göre mesleki eğitim veya özel görev yeterliliği belgeleri de ayrıca kontrol edilebilir.

İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik uyarınca eğitimler, işyerindeki tehlikeler ve çalışanların görevleri gözetilerek düzenlenir. MESEM öğrencisine verilecek bilgilendirmede de sadece genel kurallara değil, öğrencinin gerçekten çalışacağı bölüme ve kullanacağı ekipmana odaklanılmalıdır.

• İşyerinin ve öğrencinin görev alanının tanıtılması,
• İşe özgü tehlikeler, riskler ve alınacak önlemler,
• Kullanılacak makine, ekipman ve kişisel koruyucu donanımın güvenli kullanımı,
• Acil durumda izlenecek yollar ve ilgili kişilere ulaşma bilgisi,
• Verilen eğitimin tarihini ve içeriğini gösteren kayıtlar.

İşin niteliği gerektiriyorsa, İSG eğitiminin yanında mesleki eğitim veya belirli bir ekipman ve görev için özel eğitim şartları da bulunabilir. Bu belgeler birbirinin yerine geçmez. İşletme, öğrencinin yapacağı iş için gereken şartları görev bazında değerlendirmelidir. Sürecin işyeri tarafındaki ihtiyaçları için Ankara iş güvenliği uzmanı hizmeti hakkında bilgi alınabilir.

İşletmede uygulamalı eğitim yükümlülükleri nasıl değiştirir?

Uygulamalı eğitim, öğrencinin işyerinin günlük faaliyetlerine ve bazı durumlarda iş ekipmanlarına yakın çalışması anlamına gelir; işverenin güvenli çalışma sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Öğrenci işe başlamadan önce görev sınırlarını, gözetim biçimini ve riskleri öğrenmelidir. Okul ile işletme arasındaki eğitim düzenlemeleri de görev paylaşımında dikkate alınmalıdır.

Öğrencinin eğitim amacıyla işyerinde bulunması, ona her işi yaptırılabileceği anlamına gelmez. İşletme, eğitim alanı ile öğrencinin öğrenim gördüğü alan ve yapacağı görev arasındaki uyumu gözetmelidir. Tehlikeli bir işlem öğrenciye gösterilecekse, güvenli yöntem, gerekli koruyucular ve gözetim koşulları önceden belirlenmelidir.

Uygulamalı eğitim başlamadan önce işletmenin kontrol etmesi yararlı olan noktalar şunlardır:

• Öğrencinin hangi bölümde, hangi görevleri yapacağı ve kim tarafından gözetileceği,
• Görev için yaş, eğitim ve mesleki yeterlilik açısından kısıtlama bulunup bulunmadığı,
• İşyerinin risk değerlendirmesinde öğrenciye özgü tehlikelerin ele alınıp alınmadığı,
• Makine, kimyasal, yüksekte çalışma veya benzeri özel riskler için ilave önlem gerekip gerekmediği,
• Okul-işletme iş birliği kapsamında eğitim ve bilgilendirme kayıtlarının nasıl tutulacağı.

İşveren, öğrenciyi eğitim ve deneyim düzeyinin ötesinde, tek başına riskli işlem yapmaya yönlendirmemelidir. Risk değerlendirmesi; işyerinin faaliyetini, kullanılan ekipmanı ve öğrencinin görevini birlikte ele almalıdır. İşletmenin risklerini gözden geçirmek için risk analizi hizmeti de değerlendirilebilir.

İşyerinin tehlike sınıfı hangi yükümlülükleri etkiler?

İşyerinin tehlike sınıfı, İSG hizmetlerinin planlanmasında ve işyerindeki genel önlem düzeyinde belirleyicidir; ancak öğrencinin hangi işi yapabileceğini tek başına belirlemez. Sınıf, işyerinin faaliyet alanına göre değerlendirilirken öğrencinin maruz kalacağı görev riskleri ayrıca incelenmelidir. İki değerlendirme birlikte yapılmalıdır.

İşyerinin az tehlikeli, tehlikeli veya çok tehlikeli sınıfta yer alması, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi hizmetleri gibi işveren yükümlülüklerinin belirlenmesinde önem taşır. İşyerinin sınıfı, ilgili mevzuat ve işyerinin faaliyet kodu çerçevesinde belirlenir; aynı işyerindeki her görev de aynı riskleri taşımaz.

Örneğin bir üretim tesisinin faaliyet sınıfı, öğrencinin atölyede makine kullanırken karşılaşacağı sıkışma veya kesilme risklerini tek başına açıklamaz. Benzer şekilde, ofis ağırlıklı bir işyerinde de öğrencinin arşiv taşıma veya teknik bakım gibi görevleri varsa bunların riskleri ayrıca değerlendirilmelidir. İşletme, öğrencinin bulunduğu iş alanını ve işi yapma biçimini de hesaba katmalıdır.

Tehlike sınıfı üzerinden genel bir değerlendirme yapmak yeterli değildir. Öğrencinin görevi değiştiğinde, yeni ekipman kullanmaya başladığında veya farklı bir çalışma alanına geçtiğinde bilgilendirme ve risk kontrolü yeniden ele alınmalıdır. Gerekli İSG hizmetlerinin kapsamı konusunda işletme, yetkili uzmanlardan destek alabilir.

Öğrencinin yapacağı iş belge ve eğitim ihtiyacını nasıl belirler?

İSG eğitimi ve belge ihtiyacını belirlerken öğrencinin unvanından çok fiilen yapacağı iş dikkate alınır. Makine kullanımı, kimyasallarla çalışma, sıcak iş, yüksekte çalışma veya elektrikle ilgili görevler farklı tehlikeler doğurabilir. Her görev için yaş ve eğitim uygunluğu, gözetim, koruyucu önlemler ve varsa özel yeterlilik şartları kontrol edilmelidir.

Özellikle tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde, yapılacak işe ilişkin mesleki eğitim şartlarının bulunup bulunmadığı ayrıca incelenmelidir. MESEM öğrencisi olmak, ilgili iş için gereken mesleki yeterlilik koşullarını otomatik olarak karşıladığı anlamına gelmez. Öğrencinin eğitim alanı ve aldığı dersler önemli olsa da işveren, görevin mevzuattaki şartlarını ayrıca doğrulamalıdır.

Öğrencinin 18 yaşından küçük olması hâlinde çocuk ve genç işçilerin çalıştırılmasına ilişkin sınırlamalar da dikkate alınır. Her görev, öğrencinin yaşı ve çalışma koşulları bakımından uygun olmayabilir. İşletme; yasak veya kısıtlı işleri, çalışma şartlarını ve eğitim programıyla uyumu okul ve ilgili uzmanlarla birlikte değerlendirmelidir. Öğrenci, uygun olmayan veya güvenli yürütülmeyen bir işte görevlendirilmemelidir.

İş değişikliği, yeni ekipman kullanımı veya risk düzeyini artıran bir görev söz konusu olduğunda önceki bilgilendirme yeterli olmayabilir. İşletme, öğrenciye yeni görevi için gereken açıklamaları yapmalı ve kayıtları güncellemelidir. Sağlık yönünden uygunluk gerektiren durumlarda değerlendirme, işin risklerine göre yetkili sağlık profesyonellerince yapılmalıdır.

İşverenin MESEM öğrencisi için kontrol etmesi gerekenler nelerdir?

İşveren, MESEM öğrencisini işyerine kabul etmeden önce eğitim ve görev düzenini, riskleri ve gerekli kayıtları birlikte kontrol etmelidir. Okul ile yapılan düzenlemeler, işyerinin sorumluluklarını kendiliğinden sona erdirmez. Öğrenciye verilecek görevler, yaşına ve eğitim alanına uygun olmalı; gerekli önlemler ve gözetim uygulamada sürdürülmelidir.

• Öğrencinin eğitim alanı, yaşı ve işyerindeki görevini doğrulayın.
• Görev alanındaki tehlikeleri ve öğrenciye özgü riskleri değerlendirin.
• İşe başlamadan önce işyeri ve göreve özel İSG bilgilendirmesi yapın.
• Makine, ekipman ve kişisel koruyucu donanım için güvenli kullanım kurallarını aktarın.
• Öğrencinin hangi işlemleri gözetim altında yapacağını belirleyin.
• Gerekli eğitim, bilgilendirme ve okul-işletme kayıtlarını düzenli tutun.
• Görev veya çalışma alanı değiştiğinde riskleri ve ihtiyaç duyulan eğitimi yeniden değerlendirin.

İSG eğitimlerinin ve kayıtlarının kapsamı işin niteliğine göre değişebileceğinden, tek bir belgeyi bütün ihtiyaçların karşılığı olarak görmek doğru değildir. İşletmeler, güncel mevzuatı ve öğrencinin fiilen yaptığı işi birlikte ele almalı; tereddüt ettikleri konularda iş güvenliği uzmanı veya ilgili yetkili kurumlardan görüş almalıdır.

Sık Sorulan Sorular

MESEM öğrencisinin İSG sürecinde en sık karıştırılan konu, eğitim kaydı ile mesleki yeterlilik belgesinin aynı şey sanılmasıdır. Uygulama, öğrencinin işyerindeki görevine ve risklerine göre belirlenir. Aşağıdaki yanıtlar genel bilgilendirme sağlar; özel durumlarda güncel mevzuat ve yetkili uzman görüşü esas alınmalıdır.

MESEM öğrencisine İSG eğitimi verilmesi zorunlu mu?

Evet. İşletmede uygulamalı eğitim yapan öğrenciye işyerine ve görevine uygun bilgilendirme yapılmalı, eğitim ve bilgilendirme kayıtları tutulmalıdır.

MESEM öğrencisi için tek tip İSG belgesi var mı?

Her öğrenci ve iş için geçerli tek bir standart belge yoktur. İSG eğitiminin kayıtları ile varsa işe özel mesleki yeterlilik belgeleri ayrı değerlendirilir.

Tehlikeli işyerinde eğitim alan öğrenci her işi yapabilir mi?

Hayır. İşyerinin tehlike sınıfı, öğrencinin yaşına ve görevine ilişkin kısıtlamaları ortadan kaldırmaz. Öğrenci, güvenli ve eğitimine uygun işlerde görevlendirilmelidir.

Okulun verdiği İSG eğitimi işletme için yeterli midir?

Okul eğitimi tek başına işyerine özgü riskleri kapsamayabilir. Öğrencinin fiilen yapacağı işe ve çalışma alanına yönelik bilgilendirme de değerlendirilmelidir.

MESEM öğrencisi için sağlık raporu da gerekir mi?

Sağlık değerlendirmesi yapılacak işe ve ilgili kurallara göre ele alınır. Gerektiğinde işyeri hekimi veya yetkili sağlık kuruluşundan görüş alınmalıdır.

Ankara’daki işletmenizde MESEM öğrencilerinin İSG süreçlerini işyerinin faaliyetlerine ve görev risklerine göre değerlendirmek için Dikkat Ankara OSGB’den bilgi ve teklif alabilirsiniz. Keçiören’deki şubemizle +90 312 340 20 70 numaralı telefondan iletişime geçebilirsiniz.