İş Güvenliği İşveren Yükümlülükleri Kontrol Listesi: Tam Rehber

İş güvenliği işveren yükümlülükleri kontrol listesi; riskleri belirleme, gerekli İSG görevlendirmelerini yapma, çalışanları bilgilendirme ve eksikleri kayıtla takip etme adımlarını kapsar. İşveren, çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlamak için gerekli tedbirleri almalı; sorumluları, hedef tarihleri ve tamamlanma kanıtlarını açıkça belirlemelidir.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işverenin yükümlülüklerini çalışan sayısı ve tehlike sınıfı gibi unsurlara göre düzenler. Aşağıdaki liste, Ankara’daki ofislerden Ostim, İvedik ve Sincan’daki üretim işletmelerine kadar farklı işyerlerinde temel İSG işlerini sistemli biçimde gözden geçirmek için kullanılabilir. İşyerine özgü değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman görüşü esas alınmalıdır.

İşverenin tamamlaması gereken temel İSG adımları nelerdir?

İşveren öncelikle işyerindeki tehlikeleri belirlemeli, riskleri değerlendirmeli ve önleyici tedbirleri uygulamalıdır. Ardından gerekli İSG hizmetlerini sağlamalı, çalışanları bilgilendirip eğitmeli, sağlık gözetimini planlamalı ve acil durumlara hazırlanmalıdır. Bu çalışmalar düzenli biçimde gözden geçirilmeli; alınan kararlar, görevlendirmeler ve tamamlanan işler uygun kayıtlarla izlenmelidir.

• İşyerini tanımlayın: Faaliyet alanı, çalışan sayısı, işyeri tehlike sınıfı, vardiyalar, kullanılan ekipman ve iş süreçlerini güncel tutun.
• Riskleri değerlendirin: İşyerine uygun risk değerlendirmesi hazırlayın; mevcut önlemlerin yeterliliğini ve yeni tehlikeleri gözden geçirin. Bu çalışma için risk analizi hizmeti hakkında bilgi alın.
• İSG hizmetlerini sağlayın: Mevzuatın gerektirdiği durumlarda iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer sağlık personeli görevlendirmelerini yapın.
• Çalışanları hazırlayın: İşe ve işyerindeki risklere uygun bilgilendirme ve eğitimleri planlayın; katılım ve eğitim kayıtlarını saklayın.
• Acil durumlara hazırlanın: Acil durumları, görevli ekipleri, tahliye düzenini ve iletişim yöntemlerini belirleyin; tatbikatları planlayıp sonuçlarını değerlendirin.
• Kontrol ve iyileştirme yapın: İş ekipmanlarının, çalışma alanlarının ve alınan önlemlerin takibini düzenli olarak yürütün.

İşverenin iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin genel yükümlülüğü, yalnızca belge hazırlamakla yerine getirilmiş olmaz. Belirlenen önlemlerin sahada uygulanması, çalışanlara duyurulması ve değişen koşullara göre güncellenmesi gerekir. İSG hizmetlerinin organizasyonunda Ankara iş güvenliği uzmanı hizmeti desteğinden yararlanılabilir.

İş güvenliği işveren yükümlülükleri kontrol listesinde sorumlular nasıl belirlenir?

Sorumlular, yapılacak işin niteliğine ve kişinin yetkinliğine göre belirlenmelidir. İşveren, görevleri yazılı olarak dağıtabilir; ancak bu dağılım işverenin mevzuattan doğan sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. İSG profesyonellerinin yasal görevlendirmeleri ayrıca yapılmalı; bölüm sorumluları, çalışan temsilcileri ve destek elemanlarının görevleri işyerinin organizasyonuna göre netleştirilmelidir.

İşe başlamadan önce her kontrol maddesinin bir “iş sahibi” olmasını sağlayın. Örneğin risk değerlendirmesinin koordinasyonu İSG profesyonelleriyle yürütülebilir; makine koruyucularının günlük kontrolü ilgili bölüm yöneticisine, bakım işlemleri teknik ekibe, eğitim planlaması ise yetkilendirilmiş birime verilebilir. Görev dağılımında işi yapan kişi kadar onay ve izleme sorumlusu da tanımlanmalıdır.

• İşveren veya işveren vekili: Kaynakların ayrılması, gerekli tedbirlerin uygulanması ve sürecin genel takibinden sorumludur.
• İSG profesyonelleri: Yetki ve görev alanları kapsamında rehberlik, çalışma ve tespit/öneri süreçlerini yürütür.
• Bölüm ve saha sorumluları: Kendi alanlarındaki günlük uygulamaları, ekipman durumunu ve bildirilen uygunsuzlukları izler.
• Çalışanlar ve çalışan temsilcisi: Eğitimlere katılır, talimatlara uyar ve fark ettiği tehlike veya eksikleri bildirir.

Görevlendirme ve çalışma düzenlemeleri, ilgili mevzuatın öngördüğü usule uygun biçimde yapılmalıdır. İSG profesyonellerinin görev ve sorumlulukları ile işverenin sorumluluğunu birbirine karıştırmamak önemlidir. Her işyerinin çalışan sayısı ve tehlike sınıfı farklı olabileceğinden, görevlendirme ihtiyacı güncel koşullara göre değerlendirilmelidir.

Risk değerlendirmesi ve acil durum hazırlıkları nasıl kontrol edilir?

Risk değerlendirmesi, işyerindeki tehlikeleri ve mevcut önlemleri belirleyerek hangi risklere öncelik verileceğini gösterir. İşveren, değerlendirme sonucunda gerekli önlemleri planlamalı ve uygulanmalarını izlemelidir. Acil durum hazırlıkları ise muhtemel olayları, görevli ekipleri, tahliye yöntemlerini ve çalışanların bilgilendirilmesini kapsamalı; işyerindeki değişikliklerle birlikte gözden geçirilmelidir.

Değerlendirme yapılırken yalnızca görünen fiziksel tehlikeler değil, işin yürütülüş biçimi, kullanılan kimyasallar, iş ekipmanları, çalışanların maruziyetleri ve özel politika gerektiren gruplar da dikkate alınmalıdır. Belirlenen önlem için sorumlu kişi ve uygulama süresi belirleyin. Risk değerlendirmesinin hangi durumlarda yenileneceğini ilgili mevzuata göre takip edin; kaza, ramak kala veya önemli iş değişikliklerini değerlendirme sürecine yansıtın.

Acil durum planında yangın, patlama, doğal afet ve işyerinde ortaya çıkabilecek diğer acil durumlar işyerinin özelliklerine göre ele alınmalıdır. Çalışanların tahliye yollarını, toplanma düzenini ve görevli kişileri bilmesi gerekir. Planı hazırlama ve uygulama sürecinde acil durum eylem planı hizmetinden yararlanabilirsiniz. Tatbikat sonrası gözlenen eksikleri de aksiyon takibine ekleyin.

Çalışan eğitimi, sağlık gözetimi ve ekipman kontrollerinde neler izlenmeli?

İşveren, çalışanların yaptıkları işe ve karşılaşabilecekleri risklere uygun eğitim ve bilgilendirme almasını sağlamalıdır. Sağlık gözetimi, işin niteliği ve ilgili mevzuat çerçevesinde planlanmalıdır. İş ekipmanlarının güvenli kullanımı ve gerekli kontrolleri de takip edilmelidir. Bu alanlarda kayıt tutulması, yükümlülüklerin sürekliliğini ve eksiklerin zamanında fark edilmesini destekler.

• Çalışanların işe başlamadan önce ve gerekli görülen durumlarda alması gereken İSG eğitimlerini planlayın; katılım ve eğitim belgelerini dosyalayın.
• İşin gerektirdiği sağlık gözetimini işyeri hekimiyle planlayın; sağlık bilgilerinin gizliliğine ve erişim kurallarına dikkat edin.
• İşe giriş ve görev değişikliği süreçlerinde, çalışanın yapacağı işin riskleri ve gerekli bilgilendirmelerin tamamlandığını kontrol edin.
• İş ekipmanlarının kullanım talimatlarını, bakım planlarını ve mevzuat kapsamında gereken periyodik kontrol raporlarını izleyin.
• İlk yardım, yangın ve tahliye gibi acil durum görevleri için gerekli eğitim ve uygulamaları işyerinin ihtiyacına göre organize edin.

Sağlık gözetimine ilişkin süreçler, tıbbi değerlendirme gerektirdiğinden işyeri hekimi ve yetkili sağlık profesyonelleri tarafından yürütülmelidir. İşverenin görevi, mevzuata uygun hizmeti sağlamak ve işyerindeki işleyişi buna göre düzenlemektir. Ekipman kontrollerinde ise kontrolün kapsamı ve zamanı, ekipmanın türü ve yürürlükteki düzenlemeler dikkate alınarak belirlenmelidir.

İSG eksikleri hangi kayıtlarla takip edilir?

Eksikleri takip etmek için her bulguyu bir kayda bağlayın: neyin düzeltileceğini, kimin sorumlu olduğunu, hedef tarihi ve tamamlanma kanıtını yazın. Aksiyon tablosunu risk değerlendirmesi, saha denetimi, kurul toplantısı ve tatbikat kayıtlarıyla ilişkilendirin. Böylece işveren, açık kalan işleri ve geciken faaliyetleri düzenli aralıklarla gözden geçirebilir.

Pratik bir takip tablosunda aşağıdaki alanlar bulunabilir:

Alan	Takipte kullanılma amacı
Bulgu ve kaynağı	Eksikliğin ne olduğunu ve nerede tespit edildiğini gösterir.
Risk veya öncelik	İşyerine özgü değerlendirmeye göre hangi işin önce ele alınacağını belirlemeye yardımcı olur.
Sorumlu ve hedef tarih	İşin kimin tarafından, ne zamana kadar tamamlanacağını netleştirir.
Alınacak önlem	Yapılacak düzeltici veya önleyici faaliyeti açıklar.
Durum ve kanıt	İşin açık, devam ediyor veya tamamlanmış olduğunu; tamamlanma belgesi, fotoğrafı ya da kontrol kaydını gösterir.

Aksiyon tablosu, mevzuatın zorunlu kıldığı resmi kayıtların yerine geçmez. Risk değerlendirmesi, eğitim belgeleri, görevlendirme kayıtları, kontrol raporları ve toplantı tutanakları ilgili usule uygun şekilde ayrıca saklanmalıdır. Kayıtların güncel, erişilebilir ve işyerinin faaliyetleriyle tutarlı olması; iç denetim, yönetim gözden geçirmesi ve resmi incelemelerde sürecin izlenmesini kolaylaştırır.

Eksikler kapatıldığında yalnızca “tamamlandı” işareti koymak yerine, uygulamanın sahada doğrulandığını gösteren kanıtı ekleyin. Önlem yetersiz kaldıysa veya yeni bir tehlike ortaya çıktıysa ilgili değerlendirme ve planları güncelleyin. Bu takip yaklaşımı, kontrol listesini tek seferlik evrak çalışması olmaktan çıkarıp sürekli iyileştirme aracına dönüştürür.

Sık Sorulan Sorular

İşverenin İSG sorumlulukları işyerinin faaliyetlerine, çalışan sayısına ve tehlike sınıfına göre farklılaşabilir. Aşağıdaki kısa yanıtlar genel bilgilendirme içindir; yükümlülüklerin kapsamı belirlenirken 6331 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerin güncel hükümleri ile işyerine özgü koşullar birlikte değerlendirilmelidir.

İşveren İSG yükümlülüklerini başka bir kişiye devredebilir mi?

İşveren görev dağılımı yapabilir ve yetkin kişilerden hizmet alabilir. Ancak bu durum, işverenin mevzuattan doğan sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Görevlerin kapsamı ve takibi açık olmalıdır.

Her işyerinde iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirilmesi gerekir mi?

Görevlendirme yükümlülüğünün kapsamı; işyerinin tehlike sınıfı, çalışan sayısı ve mevzuattaki istisnalara göre belirlenir. İşyerinin mevcut durumuna göre güncel mevzuat kontrol edilmelidir.

İSG eksiklerini takip etmek için tek bir tablo yeterli midir?

Aksiyon tablosu takipte yararlıdır ancak zorunlu resmi kayıtların yerine geçmez. Gerekli değerlendirme, eğitim, görevlendirme ve kontrol belgeleri ayrıca düzenlenmeli ve saklanmalıdır.

Risk değerlendirmesi hangi durumlarda gözden geçirilmelidir?

Mevzuatta belirtilen yenileme sürelerine ek olarak işyerindeki önemli değişiklikler, yeni tehlikeler, iş kazaları ve benzeri gelişmeler değerlendirmeyi gözden geçirme ihtiyacı doğurabilir.

İSG kontrol listesi tüm işyerlerinde aynı mıdır?

Hayır. Temel başlıklar benzer olsa da kontrol maddeleri işyerinin faaliyetlerine, kullanılan ekipmanlara, çalışan profiline ve tehlike sınıfına göre uyarlanmalıdır.

Ankara’daki işletmeniz için iş güvenliği yükümlülüklerinin belirlenmesi, sorumluların netleştirilmesi ve eksiklerin takibi konusunda destek almak isterseniz Dikkat Ankara OSGB’den teklif isteyebilirsiniz. Keçiören’deki şubemize iletişim ve teklif sayfamızdan ulaşabilir veya +90 312 340 20 70 numaralı telefonu arayabilirsiniz.